پیام تسلیت رییس مرکز ملی فرش ایران در پی درگذشت جناب آقای منوچهر شیخ مظفری

پیام تسلیت رییس مرکز ملی فرش ایران در پی درگذشت جناب آقای منوچهر شیخ مظفری از اساتید بخش فرش دانشکده هنر
منوچهر شیخ مظفری
انالله و اناالیه راجعون
درگذشت نابهنگام استاد هنرمند جناب آقای منوچهر شیخ مظفری را که از اساتید بخش فرش دانشکده هنر بودند و عمر پر بارشان را در راه اعتلای فرش دستباف استان کرمان در طبق اخلاص نهادند به جامعه هنر ایران زمین به ویژه فعالین فرش دستباف استان کرمان و تمامی اصحاب هنر تسلیت عرض می کنم. برای آن مرحوم علو درجات و شکیبایی برای بازماندگان از درگاه احدیت خواستارم.
فرح ناز رافع
رییس مرکز ملی فرش

منبع: وب سایت مرکز ملی فرش ایران

ادامه مطلب

منوچهر شیخ مظفری درگذشت، فرش دستباف کرمان یتیم شد

منوچهر شیخ مظفری فعال حوزه فرش دستباف کرمان و پل ارتباطی فعالان سنتی و حوزه آکادمیک و علمی فرش کرمان در گذشت.
به گزارش خبرنامه کارایان، مرحوم منوچهر مظفری، فعال حوزه فرش دستباف و از اساتید دانشگاهی رشته فرش دار فانی را وداع گفت. مرحوم مظفری از سن 12 سالگی به صورت جدی وارد حرفه فرش دستباف شد و از بهترین اساتید حوزه مرمت، طراحی و بافت فرش دستباف به شمار می رفت. وی در طول چند دهه فعالیت هنری خود همواره دلسوز واقعی فرش کرمان بود و به عنوان راهنمای تولیدکنندگان خرد و کلان فرش کرمان به شمار می رفت. مرحوم مظری همچنین از بازوهای فعال مرکز ملی فرش برای برگزاری المپیادها و نمایشگاه ها به شمار می رفت و از جمله اقدامات هنری او می توان به همکاری در تولید فرش های فاخر مثل فرش جام جهانی 2014، همکاری در ساخت مجموعه مستند پردیس پارسی، نظارت بر پروژه ناتمام فرش عتبات کرمان، راه اندازی کارگاه فرش بافی نابینایان و همچنین تلاش برای احیای بنای تاریخی شرکت سهامی فرش کرمان اشاره کرد.
منوچهر شیخ مظفری درگذشت، فرش دستباف کرمان یتیم شد
منوچهر شیخ مظفری در سالیان اخیر تنها دلسوز بی ریا و واقعی فرش کرمان بود و درگذشت او ضایعه ای بزرگ برای هنر و صنعت فرش ایران و کرمان به شمار می رود. پژوهشکده فرش کارایان درگذشت این استاد گرامی را خدمت خانواده محترم ایشان و جامعه هنری فرش کرمان تسلیت می گوید.

خبرنامه کارایان

ادامه مطلب

بافندگان غیرحرفه‌ای، بازار فرش را به چالش می‌کشند

معاون امور بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت شمال استان کرمان معتقد است علت اصلی چالش بازار فرش دستباف در این استان، همکاری بافندگان غیر حرفه ای با دلالان است.
به گزارش خبرنامه کارایان به نقل از ایسنا، معاون امور بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت شمال استان کرمان گفت: دلیل اصلی ورود دلال ها به بازار فرش، حضور بافندگان غیرحرفه ای است. وقتی غیرحرفه ها وارد این بازار می شوند به دلیل آنکه آن تولید با کیفیت را ندارند پس نمی تواند خودشان فرششان را عرضه کند بنابراین رو به سمت دلال ها می آورند و بازار را به چالش می کشند.
"سینا خسروی" صبح امروز ۱۵ شهریورماه در جمع خبرنگاران درباره مشکلات حوزه صنعت فرش استان کرمان گفت: بافت فرش هنر اصلی کشور استان کرمان است که تمام تلاش ما در سال های اخیر در راستای احیای این صنعت بوده که در این راستا ابتدا نیاز بود یک تشکل خصوصی قوی و برنامه دار در کنار سازمان صمت استان قرار بگیرد.
وی با بیان اینکه از سه سال قبل سازمان صمت به این موضوع ورود پیدا کرد و اتحادیه قدرتمند «فرش دستبافت، مس و صنایع دستی» در استان کرمان راه اندازی شد اظهار کرد: این تشکل بازوی اجرایی سازمان صمت در حوزه فرش است و در این راستا برنامه ریزی هایی صورت گرفته است و انتظار می رود فرش بافان نیز کانال های ارتباطی خود را با این اتحادیه و سازمان برقرار کنند.
معاون امور بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت شمال استان کرمان با اشاره به فعالیت ۷۲ هزار بافنده در سطح استان کرمان اظهار کرد: یکی از مشکلات حوزه فرش استان کرمان بحث بیمه بافندگی است که متاسفانه تاکنون از ۷۲ هزار بافنده تنها ۱۵ هزار و ۲۰۰ نفر یعنی ۲۰ درصد کل بافندگان بیمه هستند.
قالبافی در کرمان
خسروی با اشاره به صدور مجوز برای ۱۵۳ کارگاه تولید بافت فرش در استان گفت: اگر مشکل بیمه بافندگان را حل کنیم قطعا می توانیم جهش تولید را در بخش فرش دستباف شاهد باشیم.
وی در بخش دیگری از صحبت های خود به نقش دلال ها در بازار فرش اشاره کرد و گفت: دلیل اصلی ورود دلال ها به بازار فرش، حضور بافندگان غیرحرفه ای است. وقتی غیرحرفه ها وارد این بازار می شوند به دلیل آنکه آن تولید با کیفیت را ندارند پس نمی تواند خودشان فرششان را عرضه کند بنابراین رو به سمت دلال ها می آورند و بازار را به چالش می کشند.
به گزارش ایسنا، "میثم شهابی" معاون بیمه ای سازمان تامین اجتماعی استان کرمان نیز در این خصوص در جمع خبرنگاران گفت: برای بحث بیمه قالی بافی، استان کرمان دارای یک سهمیه ای است که براساس این سهیمه می توانسند بافندگان را بیمه کند اما متاسفانه در سال های اخیر سهمیه جدیدی در این خصوص به استان کرمان اختصاص داده نشده است.
وی ادامه داد: قالی بافانی که به هر دلیلی بیمه قالی بافی نبوده و یا از پوشش این نوع بیمه به هر دلیلی خارج شده اند می توانند از سایر بیمه ها همچون بیمه مشاغل آزاد یا روستایی می توانند استفاده کنند.
معاون بیمه ای سازمان تامین اجتماعی استان کرمان با اشاره به اینکه سازمان تامین اجتماعی در چند وقت اخیر پالایش بیمه شدگان قالی بافان را اجرا و در این راستا هر بیمه شده ای که در این حوزه فعالیت نداشته را از لیست بیمه خارج کرده است اظهار کرد: اگر افرادی باشند که این شغل را ندارند اما از این بیمه استفاده می کردند، در صورت شناسایی بلافاصله بیمه آنها را قطع خواهیم کرد و افراد جدید را اضافه خواهیم کرد.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا
خبرنامه کارایان

ادامه مطلب

روشن دلانی که عشق را نقش می‌زنند

سرانگشت هنرمند جمعی از روشن دلان کرمانی در قابی از جنس قالی نفیس کرمان، نقش عشق را میهمان چشمان زیباپسند می‌کند و یادآور می شود که این هنرمندان را باید قدردانست و حمایت کرد.
به گزارش ایرنا، گره در گره و رج در رج بر تار و پود قالی کرمان می نشانند، آنانکه چشم سرشان هرگز رنگ های متنوع ریس های قالی را ندیده اما چشم دلشان به روشنا و زیبایی گلهای قالی عشق می آفریند و مهر می بافد.
از آن زیباتر افرادی هستند که زندگی خود را در مسیر اعتلای هنرمندانی روشندل می گذارند تا با چشم دلشان ببینند و هنر بیافرینند هنری که افتخار و پیشینه ای قوی در دیار کریمان دارد.
منوچهر شیخ مظفری مدرس اسبق در بخش کارشناسی فرش دانشگاه شهید باهنر گفت: در حال حاضر وقتم را برای هنرجویان نابینا گذاشته‌ام و فقط همکاری مسئولان را می‌خواهم تا بتوانم در آموزش افراد مبتدی نابینا در زمینه بافت فرش و سفارش کار برای این هنرجویان قدمی مثبت بردارم.
مؤسس آموزشگاه و کارگاه قالیبافی گره نور افزود: ظرفیت این موسسه برای آموزش ۳۰ نفر است و در قسمت تولید نیز به نسبت آموزش، هنرجو وارد خط تولید بافت قالی می‌شود.
وی در ادامه با بیان اینکه ۲۸ هنرجو نابینای بافت فرش تاکنون آموزش‌ دیده و گواهینامه دریافت کرده‌اند و ۱۵ نفر نیز مبتدی در حال آموزش هستند گفت: متأسفانه برخی از انجمن‌ها از حضور ۲۸ هنرجوی آموزش‌ دیده در خط تولید فرش جلوگیری به عمل‌ آورده‌اند و دلیل آن برای ما مشخص نیست.
منوچهر شیخ مظفری
شیخ مظفری با توجه به خصوصی بودن فعالیت این موسسه و کارگاه گفت: هدف از ایجاد این مرکز راهبری معلولان، اشتغال‌زایی است و تاکنون نیز سفارش‌هایی از جمله ۱۵ تخته قالی ۱۰۰ در ۱۵۰ سانتی‌متری بافته شده که این مهم امیدواری، جدیت و تمرکز این افراد را برای انجام این کار بیشتر کرده است.
وی دوره آموزشی قالی‌بافی نابینایان را تقریباً سه ماه در چهار تا ۶ ساعت در یک روز از هفته عنوان کرد و گفت: آموزش‌ها با انجام یک کار ساده آغاز و مرحله‌ به‌ مرحله به‌ صورت کامل‌تر انجام و بعد از اتمام دوره سه‌ ماهه کار تولیدی نیز با همین رویه بر اساس سفارش‌های داده‌ شده انجام می‌شود.
وی افزود: با ثبت اختراع روش بافت با جعبه‌رنگی، هنرجویان این موسسه و کارگاه می‌توانند با تشخیص رنگ و استفاده از خط بریل نخ رنگی مدنظر را تشخیص داده و کار بافت قالی را انجام دهند.
شیخ جعفری در ادامه با اشاره به هنرجویانی که سواد خط بریل را ندارند گفت: برای حل مشکل این هنرجویان جعبه دیگری نیز با استفاده از اجسام و اشکال مختلف چون دایره، مثلث و ستاره ابداع‌شده که نوع دیگری از خط بریل برای تشخیص رنگ‌ها است.
وی افزود: نقش‌های قالی را یا خودمان می خوانیم، یا به‌ صورت ضبط‌ شده و یا به‌ صورت خط بریل برای آن‌ها می‌گذاریم و هنرجویان نخ‌های رنگی را از جعبه‌ رنگ بر اساس نقش گفته‌ شده برداشته و با قطع و وصل شدن صدا قالی را می‌بافند.
این مدرس اسبق دانشگاه می‌گوید: این کار را تا زمانی که خودم به این درک نرسیدم که می‌شود یک نابینا قالی‌بافی را شروع کند، شروع نکردم بنابراین در مدت سه تا چهار روز چشمان خودم را بستم و تک‌تک راه‌حل‌ها را امتحان کردم و در واقع مطمئن شدم که می‌شود چنین کاری نتایج خوبی را در برداشته باشد.
وی افزود: حدود پنج یا ۶ ماه قبل بود که یک تاجر فرش بعد از ۲۰ سال به کرمان سفر کرد و خیلی اتفاقی به کارگاه و آموزشگاه ما آمد و بسیار متعجب و اما خوشحال بود و باور نمی‌کرد که این افراد می‌توانند قالی ببافند.
وی با اشاره به اینکه در این کارگاه هنرجویان پود نازک (پود پیله) می‌زنند و به همین دلیل استحکام فرش تضمین‌ شده است گفت: انجام این کار بسیار سخت است اما هنرجویان این کارگاه حتی با توجه به نابینا بودنشان بهترین پود نازک را استفاده می‌کند.
پورمظفری در ادامه گفت: همزمان با افتتاحیه این کارگاه در سال ۱۳۹۶ نقش چشم و ابرو را هم در دانشگاه و هم در موسسه به بچه‌ها آموزش داده بودیم و در روز افتتاحیه هنرجویان نابینا کار را تمام کرده بودند و وقتی بچه‌های دانشگاه کارهای بافت نابینایان را دیدند بسیار حیرت کردند کار بسیار عالی و خوب زده‌ شده بود و دلیل آن شاید این بود که با چشم دل و عشق کارکرده بودند.
وی همچنین افزود: رنگ‌های استفاده‌ شده در نخ‌ها برای هنرجویان نابینا تماماً گیاهی است و هیچ آسیبی متوجه آن‌ها نیست و از پشم درجه‌ یک گوسفند مرینوس نیز استفاده می‌شود.
مریم میراحمدی روشن دل ۴۴ ساله که دوره آموزش قالیبافی آن تمام‌شده است و در کارگاه مشغول به کار است گفت: همسرم فوت‌ شده است و دارای ۲ فرزند هستم که یکی از آن‌ها ۲۰ ساله و نابیناست و با یک مستمری زندگی را پیش می‌برم و تمام‌ کارهای خانه را خودم به‌تنهایی انجام می‌دهم.
وی افزود: وقتی شنیدم کلاس‌های آموزشی قالیبافی برای نابینایان تشکیل می‌شود بسیار علاقه‌مند برای شرکت در کلاس‌ها بودم و در سال ۱۳۹۶ بود که آموزش قالی‌بافی را شروع کردم و الآن در کارگاه خط تولید مشغول بافتن قالی هستم.
میراحمدی با بیان اینکه در این کارگاه تاکنون یک تابلوی گل رز و چهره را بافته‌ام گفت: کار تابلوی رز یک ماه طول کشید تا تمام شد و زیبایی این تابلو را با دست کشیدن بر آن درک می‌کردم و حس خوبی در من برانگیخته شد.
وی همچنین گفت: در هفته یک روز و آن‌ هم سه ساعت در کارگاه کار می‌کنم و نبود سرویس ایاب و ذهاب برای رفت‌ و برگشت تنها مشکل این موسسه و کارگاه است.
زهرا حاج اسماعیلی نیز که دوره آموزشی خود را سپری کرده است و متولد سال ۱۳۵۴ و مجرد است می‌گوید: از بچگی وقتی با مادرم به خانه همسایه می‌رفتم و می‌دیدم که کار قالیبافی را انجام می‌دهند دوست داشتم قالی ببافم اما همیشه حسرت آن به دلم مانده بود اما حالا بسیار خوشحالم که این هنر را یاد گرفته‌ام و می‌توانم این کار را انجام دهم.
وی افزود: تاکنون یک گل رز با چهره، جلد قرآن را کار کرده‌ام و کار بعدی‌ام بافت سجاده است و از اینکه برای خودم می‌توانم درآمدی داشته باشم و کاری با ارزش را انجام دهم بسیار خوشحال هستم.
وی همچنین گفت: قالی‌بافی هنری هست که هر چه بیشتر یاد می‌گیری علاقه‌مندی‌ات برای انجام آن بیشتر می‌شود و توصیه می‌کنم به تمام کسانی که نابینا و علاقه‌مند به انجام این کار هستند وارد این حرفه و هنر شوند.
حاج اسماعیلی با اشاره به آمدن یک مهمان ایرانی مقیم آمریکا به کارگاه گفت: وی کار مرا دیدند و یک‌ صد دلاری به من هدیه دادند و قرار بود که یک سری سفارش‌ها را بدهند که با حل مشکلات ایاب و ذهاب و بیشتر کردن ساعات کار این کار انجام خواهم داد.
وی اولین نقشی که با چشم دل بر فرش کشید را گل رز عنوان کرد و گفت: این طرح از فرش صحن حضرت زهرا (س) اقتباس‌ شده بود و در آینده نیز می‌خواهم نقش کعبه را با حجرالأسود بر فرش ببافم و احساس می‌کنم از الآن وعده طواف خانه خداوند به من داده‌ شده است.
زهره یزدانی نیز هنرجوی دیگر که مجرد است و ۳۰ سال سن دارد گفت: به تحصیل در رشته حقوق علاقه داشتم و در دانشگاه پیام نور زرند درس می‌خواندم که به دلیل مشکلات ایاب و ذهاب و برداشتن کلاس‌ها به‌ صورت غیرحضوری نتوانستم بیشتر از فوق‌دیپلم ادامه دهم.
وی افزود: بعد از آن وارد عرصه موسیقی شدم و چهار سال سنتور کار کردم و در حال حاضر نیز مدت ۲ سال است که سه‌ تار می‌زنم و الآن نیز یک ماه و نیم هست که در هفته یک جلسه آموزش قالی بافی را فرا می گیرم که امیدواریم با پیشرفت‌هایی که حاصل می‌شود زمان حضورم در کلاس بیشتر شود.
وی در ادامه گفت: امیدوارم که این موسسه و کارگاه پابرجا بماند و ما هنرجویان نهایت تلاشمان را می‌کنیم و این کار را به بهترین نحوی انجام می‌دهیم تا به یکی از اهدافمان که درآمدزایی هست برسیم.
بهروز اکبری ۳۸ ساله نیز یکی دیگر از قالیبافان نابینا می‌گوید: قبلاً راننده تاکسی بودم و الآن سه سال است که نابینا شده‌ام و دارای ۲ فرزند هستم اکنون در خانه بیکارم و به انجام هیچ کاری نتوانسته‌ام مشغول شوم زمانی که از راه‌اندازی این کلاس‌ها باخبر شدم ثبت‌نام کردم و حالا مدت یک ماه و نیم است که آموزش می‌بینم و باعلاقه هرچه‌تمام‌تر در تلاشم تا بتوانم به بهترین نحوی این دوره را تمام و آن را به‌ عنوان یک شغل در تأمین معاش خانواده به کار بگیرم.
وی افزود: با اینکه مدت کمی است که برای آموزش به این موسسه و کارگاه آمده‌ام اما تغییر زیادی را در روحیه‌ام احساس می‌کنم و آرامشم نیز بیشتر شده شاید یکی از دلایلش این است که قالی برای ما که نابینا هستیم با چشم دل بافته می‌شود.
وی در ادامه می‌گوید: دوست دارم زمانی به مرحله کارگاه رسیدم نقش چشمی را که باز است و بینا بر قالی ببافم.
امید دهقانی نیز ۲۵ ساله نیز که از بچگی نابینا است می‌گوید: در این کلاس‌ها به‌عنوان اینکه این هنر را یاد بگیرم و یک درآمد داشته باشم ثبت‌نام کرده‌ام.
وی می گوید: کاش می‌توانستیم مدت‌ زمان حضور در کلاس و روزهای هفته را بیشتر می‌کردیم.
آقای دهقانی نیز یکی دیگر از هنرجویان می‌گوید: مسئولان اگر وعده‌ای می‌دهند به آن‌ها عمل کنند و عمل کردن به وعده‌هایشان باعث می‌شود که بچه‌ها زودتر وارد بازار و مشغول به انجام کار شوند.
وی که ازدواج‌کرده و یک کودک ۶ ماهه دارد افزود: شغل دیگری ندارم و لیسانس مترجمی زبان انگلیسی از دانشگاه شهید باهنر دارم و کمی هم آشنا به زبان فرانسه ام که با استفاده و کمک از خط بریل و ضبط، درسم را به پایان رساندم و برای اشتغال نیز خیلی جاها قول دادند اما به قول‌ها عمل نکردند.
وی که دانشجوی ورودی سال ۹۲ است و با رتبه هزار و ۸۰۰ وارد دانشگاه باهنر شده است در ادامه گفت: ترجمه شفاهی را می‌توانم برای نابینایان و افراد بینا انجام دهم و به آن‌ها نیز آموزش دهم.
رضا آهون نیز هنرجوی دیگر قالی‌بافی با اشاره به مدرک فوق‌دیپلم که دارد گفت: ازدواج‌ کرده‌ام و دارای یک فرزند ۲ساله هستم که قبلاً در دکه‌های پسماند شهرداری کار می‌کردم که با جمع‌آوری آن‌ها بیکار شدم و یک ماه و نیم است که برای آموزش قالی‌بافی به این موسسه و کارگاه آمده‌ام.
روشن دلانی که عشق را نقش می‌زنند
وی نیز مشکل ایاب و ذهاب و نبود بیمه را عنوان کرد و گفت: اگر این مسائل حل شود می‌توانیم هفته‌ای از یک روز بیشتر بیاییم و حداقل ساعت‌های آموزش زیادتر شود و بیشتر تمرین کنیم تا زودتر به نتیجه برسیم.
هنرجوی دیگر مریم روی‌دل، فارغ‌التحصیل ارشد علوم اجتماعی گرایش جامعه‌شناسی از دانشگاه آزاد اسلامی است که ۱۲ سال قبل به‌ مرور زمان بینایی خود را از دست‌ داده است و می‌گوید: حضور در کلاس قالی بافی برایم بسیار مهم است و این یکی از بهترین اتفاقات زندگی‌ام است.
وی گفت: از کهنوج برای شرکت در کلاس‌های آموزشی قالی‌بافی به کرمان آمده‌ام و اگر شرایطی را برای حضور نابینایان شهرستانی نیز در کرمان فراهم می‌کردند بسیار خوب بود و همه می‌توانستند از این فرصت استفاده کنند.
وی همچنین گفت: دادن امکاناتی چون ساعت گویا و حل مسئله بیمه و ایاب و ذهاب و دادن کارت معلولیت می‌تواند مسیر ما را در رسیدن به هدف هموارتر سازد و بتوانیم بدون دغدغه روی هدف و موفقیت شغلی‌مان در آینده متمرکز شویم.
وی در ادامه گفت: شما که از زبان ما می‌نویسید این را هم بنوسید که افرادی که به‌صورت خیرخواهانه چنین مؤسسات و کارگاه‌هایی را در راستای اشتغالزایی آن‌ هم برای افراد معلول راه می اندازند با وعده‌هایی که نمی‌توانید به آن‌ها عمل کنید ناامیدشان نکنید و کمکشان کنید و حداقل وعده‌ای درخور عمل کردن بدهید.
محل استقرار کلاس قالی بافی نابینایان در ساختمان دو طبقه ای متعلق به حاج شکرالله خواجه حسینی خیر و یکی از تجار فرش قدیمی کرمان که ۸۰ سال از عمرش در این عرصه گذشته است برگزار می شود.
این تاجر فرش پس از اطلاع از اینکه هنرجویان نابینایی هستند که توان یادگیری بافت قالی را دارند این ساختمان را به استاد منوچهر شیخ مظفری هدیه می کند.


خبرنامه کارایان

منبع: خبرنگاری ایرنا

ادامه مطلب

عباس نژاد سروری طراح فرش کرمان در گذشت

به گزارش خبرنامه کارایان به نقل از پایگاه خبری فردای کرمان، عباس نژاد سروری طراح برجسته فرش دستباف کرمان و خالق نقشه های زیبا و بازار پسند «سرام سروری» به دیار باقی شتافت.
مرحوم نژاد سروری متولد سال 1308 در کرمان است و از سال 1320 در کارگاه های مرحوم احمد یزدانپناه کار خود را آغاز کرده بود. وی از معدود طراحان فرش کرمان به شمار می رفت که تقریبا در تمامی سبک های طراحی فرش کار نموده بود.

عباس نژادسروری

مرحوم نژاد سروری از طراحان مستقل قالی کرمان به شمار می رفت و مدتی نیز در شرکت سهامی فرش ایران فعالیت نموده بود.از جمله توليد كنندگاني كه از ابتدای استقلال کاری استاد نژاد سروری با او كار مي‌كرد، شكرالله خواجه‌حسيني بود. از ديگر كارگاه‌ها و تجار كرمان كه از ايشان طرح خريداری می‌كردند می‌توان كارگاه‌های اژدری، حاج احمد فروزی، احمد ارجمندی و دباغيان و سيد مهدی انوری و… را نام برد. علاوه بر تجار كرمان بسياری از توليد كنندگان فرش دستباف راور نیز طرح‌های مورد نياز خود را به ايشان سفارش می‌دادند، از جمله می‌توان، می توان حاج غلامرضا كمالی، پنجعلی فتاحی، مرتضوی، نصرالله كاربخش و اصغر كاربخش را نام برد.
پژوهشکده فرش کارایان درگذشت این استاد بزرگ را به جامعه هنری و خانواده ایشان تسلیت می گویید. روحش شاد.

منبع خبر: فردای کرمان

ادامه مطلب

گذری بر زندگی‌ میرزا مصطفی کمال سـلطان‌ تجارت‌ فرش کرمان

سلطان تجارت فرش کرمان (گذری بر زندگی میرزا مصطفی کمال)
مصطفی کمال
(صفحه 50)
اگرچه‌ مـرحوم‌ مـحمد‌ ارجـمند کرمانی با ارائه قالیهای‌ منحصربه فرد خود به بازارهای جهانی،عنوان پرافتخار «سلطان فرش»را‌ از بین تمامی قـالیبافان مشهور ایران،به‌ خود اختصاص داد و فرش کرمان را‌ از حیث کیفیت،شهره‌‌ خاص‌ و عام نـمود،لکن شهر کرمان سـلطان فـرش‌ دیگری هم داشت که با عرضه‌ گسترده قالی‌ کرمان به خارج از کشور،با صدور قالیهای نفیس خود‌،نام‌ کرمان را از شرقی‌ترین کشور دنیا یعنی چین تا غـربی‌ترین قاره کره خاکی یعنی آمریکا،پرآوازه ساخته‌ بود؛ و او کسی نبود جز مرحوم میرزا مصطفی کمال که‌ بی‌شک پرداختن به‌ خلاصه‌ ایی‌ از زندگی و فعالیت‌های‌ تجاری این انسان موفق برای مردم فرهنگ دوست‌ میهنمان خـالی از لطـف نخواهد بود.
(صفحه 52)
(1880) میلادی برابر با (1260 شمسی)، در عثمانی(ترکیه امروزی) بدنیا آمـد،لکـن در دوران کودکی،به دلیل کشتار ارامنه این کشور که در‌ سال‌‌ 1311 هجری قمری برابر با 1272 هجری شمسی توسط سلطان عبد الحمید، پادشاه وقت عثمانی صورت گرفت، وی به رغم مهاجرت تمامی‌ بـستگانش بـه آمریکا، به اتفاق چند تن‌ از‌ خویشان‌ خود به ایران پناه آورد‌ و در‌ کالج‌ اصفهان مشغول به تحصیل شد.ب عد از پایان تحصیلات و درست در عنفوان جوانی به دلایل نامعلومی به کرمان کوچ کـرد و از‌ ایـن‌ تـاریخ‌ تا پایان عمر در این شـهر سـاکن گـردید‌.
در‌ کرمان سرنوشت برای او چنین درنظر داشت که با زن مؤمنه‌ای‌ از خانواده‌ای اصیل روبرو شود که در فاصله‌ شش‌ سال‌ زندگی مشترک، سه فـرزند بـه نـام‌های نصرت، شکوت و امیر برای‌ او به ارمغان آورد، لکن قـضا را بـراین بود که مصطفی کمال، همسر کاردان خود را،بعد از‌ بدنیا‌ آمدن‌ سومین فرزند خود، در عین جوانی از دست بدهد، ولی‌ عـلی‌رغم‌ بـرخوردار‌ شـدن از ثروت و مکنت فراوان، تا پایان عمر،همواره‌ با شانه خـالی کردن از ازدواج مجدد‌، به‌ این‌ زن کرمانی وفادار بماند.
اما آنچه که لیاقت و شایستگی مصطفی کمال را‌ به‌ اثبات‌ می‌رساند، ایـن اسـت کـه وی در منطقه‌ای توانست خود را به عنوان یکی از‌ صاحبان‌‌ بزرگ‌ صنعت قالیبافی مـطرح نـماید، که سابقه فرش مرغوب و بادوامش‌ به قول نویسنده کتاب«هنر‌ و صنعت‌ قالی در ایران» به «قبل از دوران صـفویه» بـرمی‌گردد،شهری که در زمان‌ این‌ سلسله‌ نیز،یکی از مراکز
(صفحه 53)
بزرگ قالیبافی ایران محسوب مـی‌شد.
بـهر حـال‌ میرزا‌ مصطفی‌ کمال را بایستی یکی از قالیبافانی دانست که‌ در توسعه صنعت فرش کرمان و اشاعه شـهرت‌ و مـعروفیت‌ آن به خارج‌ از کشور،نقش به سزایی داشته و محقق بزرگی چون‌ سیسیل‌‌ ادواردز‌، نویسنده کـناب «قـالی ایـران»را براین عقیده واداشته که «در فاصله سالهای 1922 تا 1929‌ میلادی‌» ،صنعت‌ قالیبافی کرمان،هم از لحاظ کـمیت و هـم از حیث کیفیت، به عالی‌ترین‌ مدارج‌ ترقی و تعالی‌ رسید، به‌ طوری که در حدود 5000 دستگاه بـافندگی در آن اشـتغال‌ داشـت‌.
با تطبیق‌ نمودن‌ سالهایی که نگارنده‌ کتاب قالی ایران،از آن به عنوان عالیترین مدارج‌ ترقی قـالی کـرمان یاد کرده، با تاریخ‌‌ هجری‌ شمسی‌ (1922 تا 1929 میلادی برابر با 1301‌ تا‌ 1308 شـمسی)، درمـی‌یابیم کـه وی درست زمانی را دوران تعالی قالی کرمان دانسته‌ که‌‌ کارگاه‌های قالیبافی مصطفی کمال، در‌ شهر‌ کرمان، تولیدات‌ مـرغوب‌‌ خـود‌ را در عـدل‌بندی‌های انبوه، به وسیله‌ شتر‌ به بندرعباس و از آنجا از طریق کشتی، روانه بندر نـیویورک در کـشور‌ آمریکا‌ می‌ساخته است؛ که‌ همین تجارت انبوه‌ و صادرات بی‌وقفه فرشهای مصطفی‌ کمال‌ به‌ خارج از کشور، بـالاخص‌ آمـریکا‌ بود که موجب گردید در همین زمان‌ یا در آغاز قرن بیستم،قالی‌ کـرمان‌ را سـراسر جهان آن روز‌ بشناسند‌ و کرمان‌ یکی از بزرگترین‌ مراکز‌ قـالیبافی جـهان نـام بگیرد‌.
با‌ استناد به اسناد و مدارک مـوجود در سـازمان اسناد ملی کرمان، چنین درمی‌یابیم که مصطفی‌ کمال‌،مدتی قبل از سال 1290 هجری‌‌ شـمسی‌،در کـرمان‌ اقدام‌ به‌ راه اندازی کارگاه‌های‌ قـالیبافی‌ نـمود و با گـذشت زمـان‌ بـه گسترش‌
(صفحه 54)
و تـوسعه آنها همت‌ گمارد‌ و موفق شد در مدت اندکی، شرکت‌ قالیبافی‌ بزرگی‌ را‌ با‌ عـنوان«طـاوشانجیان» راه‌ اندازی‌ کند و توجه تجار بـزرگ فرش دنیا را به خـود جـلب نماید، به‌طوری که تبادلات تـجاری وی با‌ جفرسون‌ آمریکایی، یکی از بزرگترین تجار فرش دنیا‌، برای‌ او‌ در‌ کشور‌ آمریکا‌، آن‌چنان مـعروفیتی بـه همراه‌ آورد که بندر نیویورک، کـشتی مـسافربری عـظیم‌ نورماندی را پانزده دقـیقه بـه خاطر تاخیر وی از حرکت بـازداشتند تـا این بافنده و تاجر فرش های‌ سحرآمیز کرمان،از رجعت به‌ سمت شهر کوچک خود باز نماند چـرا کـه به عقیده سیسل ادواردز،اگرچه «کرمان شـهری اسـت‌ با بـناهای خـشت و گـلی که مقداری از آن نیز ویـران‌‌ شده‌ است...و به هیچ‌ وجه شهری برجسته و قابل‌ ملاحظه به شمار نمی‌رود، با این همه نـام آن در سـراسر جهان شهرت دارد زیرا بهترین نوع قـالی تـوسط مـردم ایـن‌ شـهر بافته‌ می‌شود‌».
و امـروز مـا شاهدیم که مردم کرمان از مردان خلاق و پرتلاشی چون مرحوم مصطفی کمال به عنوان یکی از کسانی کـه مـوجبات شـکوه و شهرت‌ جهانی‌ قالی کرمان‌ را فراهم آوردند‌ و بـا‌ هـنر مـنحصربه‌ فرد خـود،بـر لوح زریـن‌ افتخارات بی‌شمار مردم این دیار، نقش‌ونگاری‌ جادوئی پدید آوردند، به نیکی یاد می‌کنند، لکن، این پایان‌ حکایت قالی‌ کرمان‌ نیست، چرا که محققان‌ و متخصصان‌‌ بزرگ قالی دنـیا براین عقیده‌اند که «نفیس‌ترین و ظریف‌ترین قالی ایران یا بهتر بگوئیم قالی دنیا در شهر کرمان تهیه می‌شود...به این ترتیب می‌توان با اطمینان خاطر، نشان افتخار را‌ به‌ قالیبافان کرمان اعطا کـرد».
و بـالاخره مصطفی کمال،یکی از جمله قالیبافان و تجار معروف فرش کرمان در سال 1330 در تهران دارفانی را وداع گفت‌ و در جوار حرم مطهر حضرت عبد‌ العظیم‌ به خاک‌ سپرده شد.
اما سزاوار است تا از بافندگان فـرش، ایـن هنرمندان بی‌نام و نشان صنعت قالی کرمان نیز‌ یادی به میان آوریم، همانان که رنگ سرخ‌ جبینشان،در کارگاه‌های‌ تاریک‌ و نمور‌ فرش بافی با زردی گـرائید، لکـن سر پنجه‌های نقش آفرینشان، پایـان هـنر را با هارمونی چشم‌نواز نخ‌ و ‌‌رنگ‌ وگره به منصه ظهور نشاند تا داوران هنر و صنعت‌ قالی ایران اعتراف‌ کنند‌ که‌«... شـاهکار قـالی‌های ایران قالی کرمان اسـت. طـرح و انتخاب رنگ‌ در این‌ قالی‌ها به حد اعجاز زیب و خیال‌انگیز است. در قالی کرمان را‌ به ندرت‌ می‌توان از‌ نظر‌ رنگ با یکدیگر شبیه دانست.رنگهای انتخاب شده‌ا ی‌ که هنرمندان قالیباف و طراح کرمانی کـنار هـم قرار می‌دهند و طرحی‌ که با این رنگ ها ساخته می‌شود کمتر می‌توان از آنها خرده گرفت و یا‌ بهتر از آن را انتخاب نمود».
اما اکنون دیر زمانی است که با پایان زندگی اکثر بافندگان فـرش، ایـن هنرمندان بـی‌نام و نشان صنعت قالی کرمان،معدود تجار بزرگی‌ چون مصطفی کمال‌، شهرت‌ جهانی قالی کرمان به یادها و خـاطره‌ها پیوسته و این میراث ارزشمند ملی، در زوالی‌
(صفحه 56)
ناباورانه‌، آرزوی‌ آن روزی را بر دل شیفتگان این هنر گذاشته که بـاز ‌ ‌هـم از فرش کرمان این‌گونه تعریف شود: «هیچ متاعی با قالی کرمانی‌ که از پشم یـا ابـریشم بـافته‌ می‌شود‌ و از لحاظ نفاست و ظرافت و رنگ‌آمیزی فوق العاده اعلا و ممتاز است نمی‌تواند رقابت کند و این‌ صـنعت بطور قطع از نفیس‌ترین صنایع ظریفه‌ای است که در دنیا بوجود آمده و بدون اغراق‌ یـک‌ پارچه‌ قالی کرمان هـر قـسم قالی‌ دیگری‌ را‌ تحت الشعاع قرار می‌دهند».

اطلاعات منبع:
گنجینه اسناد
مولف: بابک افشار
بهار و تابستان 1380 - شماره 41 و 42
صفحات نقل شده: (از صفحه 50 تا 56)


این فایل دارای تصاویر است برای دسترسی به فایل تصاویر می توانید نسخه pdf آن را دانلود نمایید.
دانلود مقاله

ادامه مطلب

یادنگار طراحان فرش کرمان

یادنگار طراحان فرش کرمان


یادنگار طراحان فرش کرمان



علی صاحب الزمانی و حسن صوتی یکی از طرحهای قدیمی کرمان را معرفی می کنند. تصویر علی صوتی بر دیوار کارگاه دیده می شود.

این تصویر و فضای تاریک کارگاه نمودار کاملی از انحطاط و درماندگی هنری است که روزی مایه فخر و مباهات قالیهای کرمان بود.


منبع عکس:کتاب طراحان بزرگ فرش ایران/مولف: شیرین صوراسرافیل/انتشارات پیکان/چاپ دوم 1381/صفحه 338

ادامه مطلب